અમ્ર બિલ-મારૂફ અને નાહી અનિલ-મૂન્કરની જવાબદારી નવો ભાગ

ચાર જવાબદારીઓ દીન ની સુરક્ષા માટેની બેસિસ

દુનિયામાં દીન સ્થાપિત કરવા માટે અલ્લાહ તઆલા એ રસૂલલ્લાહ સલ્લલ્લાહુ અલૈયિ વલ્લહુ સલ્લમને ચાર મુખ્ય જવાબદારીઓ આપીને મોકલ્યા હતા.

આ ચાર જવાબદારીઓ આ હતી:

(૧) ઉમ્મતને કુરાન મજિદ પઢવાનું સહી રીતે શિખવવું
(૨) તેમને દીનની શિક્ષાઓ અને અહકામોં શિખવવું
(૩) તેમને સુન્નત અનુસાર જીવન જીવવાની રીત શિખવવી
(૪) તેમની સુધારણા કરવી એટલે તેમના અખલાક અને સ્થિતિને સહી કરીને તેમના જીવનને પવિત્ર બનાવવું.

જ્યારે ઉમ્મત પોતાનું જીવન આચાર જવાબદારીઓ સાથે નિભાવે, ત્યારે દીધ કાયમ રહેશે અને દુનિયામાં ફેલાવશે. તેનો કારણ એ છે કે જ્યારે લોકોને કુરઆન મજિદનું સહિહ તીલાવત, કુરઆન અને હાદીસના હુકમની મહત્વતા શીખવવામાં આવે છે અને તેઓ પોતાનું જીવન સુધારે છે અને તેમનો અખલાક સુધારે છે, ત્યારે તેમના દિલમાં અલ્લાહ અને દીન સાથે મજબૂત સંબંધ ઉભો થાય છે અને તેનીથી તેમના જીવન પર મૂસ્બત અસર પડે છે; તેથી તેઓ જાતે દીન પર પકડ રહેશે અને દીન તરફ અન્યને રેહ્બરી આપશે.

જો તેઓ લોકોને દીનના કોઈ આદેશને ખોટા રીતે અમલ કરતી વખતે અથવા અલ્લાહના કોઈ આદેશનું ઉલ્લંઘન કરતી વખતે જોતા હશે, તો કેમ કે તેઓ પાસે દીનની સાચી સમજ છે અને દીન પર મજબૂતીથી કાઈમ છે, તેથી તેઓ સમાજમાં પ્રચલિત અંધવિશ્વાસો અને પરંપરાઓ અને દીન વિરુદ્ધ બાબતોની સુધારણા કરવા કાદિર રહેશે અને લોકોને સહીહ માર્ગએ દેખાડી શકશે.

ટુંકમાં એવું છે કે ઉપરોક્ત ચાર જવાબદારીઓની સીલસલામા ઉમ્મત માટે રસૂલ અલ્લાહ ﷺ ના માર્ગો દુનિયામાં દીનની રક્ષા માટે હિફાજત અને બૂનયાદ છે.

હદિસમાં આવે છે કે એક વખત રસૂલલ્લાહ સલ્લલ્લાહુ અલૈહી વસલ્લમે કેટલીક નિશાનીઓ વિશે જણાવ્યા, જે ક્યામત પહેલા ઉમ્મતમાં દેખાઈ જશે. તે નિશાનીઓ વિશે રસૂલલ્લાહ સલ્લલ્લાહુ અલૈહી વસલ્લમ એ સહાબાએ કિરામ રઝિલ્લાહુ ને કહ્યુ:

આ નિશાનીઓ ત્યારે દેખાશે જ્યારે લોકોમાંથી દીનનું જ્ઞાન દૂર થઈ જશે. ઝિયાદ બિન લબીદ રદિયલ્લાહુ-અન્હૂ નામના એક સાહેબીએ પૂછ્યું: એ અલ્લાહના રસૂલ સલ્લલ્લાહુ અલૈહી વસલ્લમ ! કેમ દીનનું જ્ઞાન ઉમ્મતમાંથી દૂર થશે, જયારે આપણે આ સમયે કુરઆનની તીલાવત કરી રહ્યા છીએ અને તમે તમારા બાળકોને પણ શીખવી રહ્યા છો અને તેઓ પણ તેમના બાળકોને આ જ શીખાવ શે, આ રીતે આ સિસ્ટમ કયામત સુધી ચાલુ રહેશે? નબીએ કરીમ સલ્લલ્લાહુ અલૈહી વસલ્લમે આશ્ચર્ય સાથે તેમના પાસેથી પુછ્યું, ‘હે ઝિયાદ! હું તમને મદીનાના બુદ્ધિમાન લોકોમાંના સમજીશ છું (બીજાં શબ્દોમાં, તમને આ બાબત કેવી રીતે સમજાઈ નથી? શું તમે નથી જાણતા કે યહૂદ અને નસારા તેમની કિતાબો શીખે છે અને પોતાના બાળકોને પણ શીખવે છે, પરંતુ દીનના આદેશો પર અમલ ન કરવામાં, તેમના દીનનું જ્ઞાન તેમના પાસે બચ્યું નથી).’
(સુન્નાન ઇબ્ન માજાહ)

આ હદ્દીસથી ખબર પડે છે કે એહલે-કિતાબ (યહૂદ અને નસારા)ની ભ્રમણ અને તેમના દીનના જ્ઞાનની હવે ન જાણવાની મુખ્ય કારણ એ છે કે તેઓ પોતાના દીનના આદેશો પર અમલ કરવું બંધ કરી દીધું હતું: હલાંકિ તેઓ પોતાની કિતાબ પરે છે અને પોતાના બાળકોને શીખવે છે, પરંતુ દીનના આદેશો પર અમલ ન કરવાને કારણે દીન તેમના જીવનમાંથી દૂર થઈ ગયો.

અમે અંદાજ લગાવી શકીએએ કે તે સમયે ઉંમતની શું હાલત હશે! જ્યારે તેઓ હજ્જ કરવાનું બંધ કરશે, નમાઝ યોગ્ય રીતે અદા નહીં કરશે, જકાત અદા કરવામાં ભૂલ કરશે, મૃત્યુ પામેલાને આઇસ્લામી રીત મુજબ ધોવાઈ અને કફન આપશે નહીં અને કુરબાનીના સમયે કુરબાનીને ટાળી દેશે. તેમનું શુ થાશે ત્યારેય થોડી જ સમયમાં ઉંમતથી દીન દૂર થઈ જશે.

અગર ચે મુસલમાન આ ફરાઈજ અને ફરજીઓ વિશે કુરઆનિક આયતો અને હદીસો પરતા રહેશે, પરંતુ અમલ ન કરવા કારણ રહેશે.

નોંધ એ છે કે ઉપરોક્ત હદીસથી આ વાત સારી રીતે સ્પષ્ટ થાય છે કે દીનના ઝવાલનું મુખ્ય કારણ એ છે કે ઉંમત દીન પર અમલ નથી કરતી અને દિનની બકાહ માટે મુખ્ય કારણ એ છે કે ઉંમત દીન પર અમલ કરે છે અને તેને બીજાઓ સુધી પહોંચાડે છે. જયાં સુધી ઉંમત દીધ પર અમલ કરે છે અને તેને બીજાઓ સુધી પહોંચાડતી રહેશે, દીધ સમગ્ર ઉંમતમાં જીવંત, ટકી અને સુરક્ષિત રહેશે.