નબી-એ-કરીમ સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમના ચાર મુઅઝ્ઝિન

حظي أربعة من الصحابة رضي الله عنهم بشرف كونهم مؤذني رسول الله صلى الله عليه وسلم. اثنان عينهما رسول الله صلى الله عليه وسلم مؤذنين بالمدينة المنورة: سيدنا بلال بن رباح وسيدنا عمرو بن أم مكتوم رضي الله عنهما، وعيّن رسول الله صلى الله عليه وسلم بقباء سعد القرظ رضي الله عنه، وعيّن رسول الله صلى الله عليه وسلم بمكة سيدنا أبا محذورة رضي الله عنه. (من زاد المعاد ١/١٢٠)

ચાર સહાબા-એ-કિરામ રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુમને રસૂલુલ્લાહ સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમના મુઅઝ્ઝિન હોવાનું નસીબ મળ્યું હતું.

હઝરત બિલાલ અને હઝરત ઇબ્ને-ઉમ્મે મક્તૂમ રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુમાને રસૂલુલ્લાહ સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમે મદીના-મુનવ્વરામાં અઝાન આપવા માટે મુકર્રર કર્યા હતા.

હઝરત સાદ અલ-કુરઝ઼ રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુને રસૂલુલ્લાહ સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમે કુબાના મુઅઝ્ઝિન નિયુક્ત કર્યા હતા.

હઝરત અબૂ-મહઝૂરા (રઝિયલ્લાહુ અન્હુ) ને રસૂલુલ્લાહ સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમે મક્કા-મુકર્રમાના મુઅઝ્ઝિન બનાવ્યા હતા.

હઝરત બિલાલ રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુની આઝાદી અને નબી સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમની આરઝૂ

એક વખત હઝરત સઈદ બિન મુસય્યિબ રહ઼િમહુલ્લાહએ હઝરત બિલાલ રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુ વિશે વાત કરતા ખૂબ સુંદર રીતે ફરમાવ્યું:

હઝરત બિલાલ રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુના દિલમાં ઇસ્લામ પર અમલ કરવાનો જઝબો ખૂબ જ વધારે હતો. તેમને કાફિરો દ્વારા સતત અત્યાચાર અને તકલીફો આપવામાં આવતી હતી અને ટોર્ચર કરવામાં આવતા હતા. જ્યારે પણ કાફિરો તેમને ઇસ્લામ છોડવા માટે મજબૂર કરવાની કોશિશ કરતા, ત્યારે તેઓ પૂરી મક્કમતાથી ઇનકાર કરી દેતા અને જાહેરમાં પોકારતા, “અલ્લાહ! અલ્લાહ!” (એટલે કે અલ્લાહ જ ઈબાદતને લાયક એકમાત્ર મા’બૂદ છે).
​(મા’બૂદ = તે હસ્તી જેની બંદગી અને પૂજા કરવામાં આવે.)

પછી નબી સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમ હઝરત અબૂ-બક્ર રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુ ને મળ્યા અને પોતાની ખ્વાહિશ જાહેર કરતા ફરમાવ્યું, “કાશ! આપણી પાસે થોડો માલ હોત જેના દ્વારા આપણે બિલાલને ખરીદી શકત (અને તેમને આઝાદ કરી શકત)!” ત્યારબાદ, હઝરત અબૂ-બક્ર રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુ હઝરત અબ્બાસ રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુ પાસે ગયા અને તેમને કહ્યું, “જાઓ અને મારા માટે બિલાલને ખરીદી લો.”

તે મુજબ, હઝરત અબ્બાસ રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુ હઝરત બિલાલ રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુ ની માલકણ (જે એક ઔરત હતી) પાસે ગયા અને તેને કહ્યું, “શું તું તારો આ ગુલામ મને વેચી દઈશ? આ પહેલા કે (તે જુલ્મ અને અત્યાચારને કારણે મરી જાય અને) તને તેના બદલામાં કંઈ પણ હાસિલ ન થાય.”

તે આ ઓફર પર ખૂબ જ હેરાન થઈ અને જોરથી બોલી, “તમે આ ગુલામને ખરીદીને શું કરશો?” પછી તે તેમની ફરિયાદ કરવા લાગી કે, “ખરેખર, આમાં કોઈ ભલાઈ નથી!” તેમ છતાં, હઝરત અબ્બાસ રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુ અંતે તેની પાસેથી હઝરત બિલાલ રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુ ને ખરીદવામાં સફળ રહ્યા, જે પછી તેમણે તેમને હઝરત અબૂ-બક્ર રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુ પાસે મોકલી આપ્યા.

હઝરત કૈસ રહ઼િમહુલ્લાહ બયાન કરે છે કે હઝરત અબૂ-બક્ર રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુ એ હઝરત અબ્બાસ રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુ દ્વારા હઝરત બિલાલ રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુ ને પાંચ ઊકિયા સોનામાં તે સમયે ખરીદ્યા હતા જ્યારે તેમને તડપાવવામાં આવી રહ્યા હતા અને એક ભારે ચટ્ટાન (પથ્થર) નીચે દબાયેલા હતા.

કાફિરો હઝરત બિલાલ રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુ ના ઇસ્લામ પર અડગ રહેવાને કારણે એટલા ચીડાઈ ગયા હતા કે બાદમાં તેમણે હઝરત અબૂ-બક્ર રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુ ને કહ્યું, “જો તમે અમને ફક્ત એક ઊકિયા આપવા પર અડી જાત, તો પણ અમે તમને વેચી દેત.”

આ સાંભળી હઝરત અબૂ-બક્ર રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુ એ તરત જ જવાબ આપ્યો, “રિયલી, જો તમે મારી પાસે તેમના બદલામાં સો (100) ઊકિયા પણ માંગ્યા હોત, તો પણ હું તેમને તમારી પાસેથી તે જ કિંમતે ખરીદી લેત!”

જ્યારે હઝરત અબૂ-બક્ર રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુ એ હઝરત બિલાલ રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુને ખરીદી લીધા, ત્યારે તેઓ નબી સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમ પાસે આવ્યા અને આ ખુશખબરી સંભળાવી. નબી સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમે હઝરત અબૂ-બક્ર રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુ ને પૂછ્યું કે, “શું હું તમારી પાસેથી બિલાલનો થોડો હિસ્સો ખરીદી શકું જેથી તેની માલિકીમાં ભાગીદાર બની શકું?” (નબી સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમની ઈચ્છા હતી કે તેઓ પણ હઝરત બિલાલ રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુને આઝાદ કરવાના સવાબમાં સામેલ થઈ જાય). પરંતુ, હઝરત અબૂ-બક્ર રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુ એ જવાબ આપ્યો કે હું હઝરત બિલાલ રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુ ને આઝાદ કરી ચૂક્યો છું.

હઝરત અબૂ-બક્ર રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુ એ હઝરત બિલાલ રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુ માટે જે કિંમત ચૂકવી હતી તેના વિશે અલગ-અલગ કૌલ છે:

અલ્લામા ઇબ્ને-અસીર (રહ઼િમહુલ્લાહ) એ ત્રણ ક઼ૌલનો ઉલ્લેખ કર્યો છે: (1) પાંચ ઊકિયા, (2) સાત ઊકિયા, (3) નવ ઊકિયા.

અલ્લામા ઝહબી રહ઼િમહુલ્લાહ એ ઇમામ શુ’બા રહ઼િમહુલ્લાહ ની એક રિવાયત નકલ કરી છે જેમાં ઉલ્લેખ છે કે હઝરત અબૂ-બક્ર રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુ એ હઝરત બિલાલ માટે ચાલીસ (40) ઊકિયા ચૂકવ્યા હતા.

હાફિઝ ઇબ્ને-હજર અસ્ક્લાની રહ઼િમહુલ્લાહ એ બયાન કર્યું છે કે હઝરત અબૂ-બક્ર રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુ એ પોતાનો એક ગુલામ આપીને તેના બદલામાં હઝરત બિલાલ રઝ઼િયલ્લાહુ અન્હુ ને ખરીદ્યા હતા.

નોંધ: એક ઊકિયા સોનાની કિંમત 40 દિરહમ છે.