હઝરત બિલાલ રદ઼િયલ્લાહુ અન્હુ – રસૂલુલ્લાહ સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમના ખજાનચી

كان رسول الله صلى الله عليه وسلم إذا تلقى مالا للمسلمين، أودعه عند سيدنا بلال رضي الله عنه (معينا له خازنا عليه) (من الإصابة ١/٤٥٥)

​જ્યારે પણ રસૂલુલ્લાહ સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમ પાસે મુસલમાનો માટે કોઈ માલ આવતો, ત્યારે આપ સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમ તેને હઝરત બિલાલ રદ઼િયલ્લાહુ અન્હુને સોંપી દેતા હતા. (એટલે કે આપ સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમ તેમને માલ પર પોતાના ખજાનચી તરીકે નિયુક્ત કરી દેતા હતા).

હઝરત બિલાલ રદ઼િયલ્લાહુ અન્હુ – રસૂલુલ્લાહ સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમ કે ખઝાનચી

હઝરત બિલાલ રદ઼િયલ્લાહુ અન્હુ સે એક સાહબને પૂછા કે હુઝૂર સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમ કે ઇખ્રાજાત કી કયા સૂરત હોતી થી?

હઝરત બિલાલ રદ઼િયલ્લાહુ અન્હુ ને ફરમાયા કે હુઝૂર સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમ કે પાસ કુછ જમા તો રહતા હી નહીં થા, યે ખિદમત મેરે સુપુર્દ થી. જીસ્કી સુરત યે થી કે કોઈ મુસલમાન ભૂકા આતા તો હુઝૂર સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમ મુજે ઈર્શાદ ફરમા દેતે, મૈં કહીંસે કર્ઝ લેકર ઉસકો ખાના ખિલા દેતા. કોઈ નંગા આતા તો મુજે ઈર્શાદ ફરમા દેતે, મૈં કીસીસે કર્ઝ લેકર ઉસકો કપડા પહના દેતા. યહ સૂરત હોતી રેહતી થી.

એક મર્તબા એક મુશરિક મુજે મિલા. ઉસને મુજસે કહા કે મૂજે વુસઅત ઔર સરવત હાસિલ હૈ, તુ કિસીસે કર્ઝે ન લિયા કર, જબ ઝરૂરત હુઆ કરે મુજ હી સે કર્ઝ લે લિયા કર, મૈંને કહા: ઇસસે બેહતર ક્યા હોગા?ઉસસે કર્ઝ લેના શુરૂ કર દિયા.

જબ ઈર્શાદે-‘આલી સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમ હોતા, ઉસસે કર્ઝ લે આયા કરતા ઔર ઈર્શાદ વાલા કી તામીલ કર દેતા.

એક મર્તબા વુઝૂ કરકે અઝાન કેહને કે લિયે ખડા હી થા કે વહી મુશરિક એક જમાઅત કે સાથ આયા ઔર કેહને લગા: ઓ હબશી! મેં ઉધર મુતવજ્જેહ હુઆ તો એકદમ બે-તહાશા ગાલીયાં દેને લગા ઔર બુરા-ભલા જો મુંહમેં આયા, કહા. ઔર કેહને લગા કે મહિના ખતમ હોને મેં કિતને દિન બાકી હૈં? મૈંને કહા: કરીબ ખતમ કે હૈ. કેહને લગા કે ચાર દિન બાકી હૈં. અગર મહીને કે ખતમ તક મેરા સબ કર્ઝા અદા ન કિયા તો તુજે અપને કર્ઝમેં ગુલામ બનાઉંગા ઔર ઇસી તરહ બકરીયાં ચરાતા ફિરેગા, જૈસા પેહલે થા.

યે કેહકર ચલા ગયા. મુજ પર દિનભર જો ગુઝરના ચાહિએ થા વહી ગુઝરા. તમામ દિન રંજ ઔર સદમા સવાર રહા ઔર ઇશા કી નમાઝ કે બાદ હુઝૂર સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમ કી ખિદમત મેં તન્હાઈ મેં હાઝિર હુવા ઔર સારા કિસ્સા સુનાયા ઔર અર્ઝ કિયા: યા રસૂલુલ્લાહ! ન આપ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમ) કે પાસ ઇસ વક્ત અદા કરને કો ફૌરી ઇન્તેઝામ હૈ ઔર ન ખડે ખડે મેં કોઈ ઇન્તેઝામ કર સકતા હૂં. વો ઝલીલ કરેગા ઇસ લિયે અગર ઇજાઝત હો, તો ઇતને કર્ઝ ઉતરને કા ઇન્તેઝામ હો, મેં કહીં રુપોશ હો જાઉં? જબ આપ કે પાસ કહીં સે કુછ આ જાયેગા, મેં હાઝિર હો જાઉંગા.

યે અર્ઝ કર કે મેં ઘર આયા. તલવાર લી. ઢાલ ઉઠાઈ. જૂતા ઉઠાયા. યહી સામાને-સફર થા ઔર સુબહ હોને કા ઇન્તેઝાર કરતા રહા કિ સુબહ કે કરીબ હી કહીં ચલા જાઉંગા.

સુબહ કરીબ થી કે એક સાહબ દૌડે હુએ આયે કે હુઝૂર સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમ કી ખિદમત મેં જલ્દી ચલો. મૈં હાઝિરે-ખિદમત હુઆ, તો દેખા કિ ચાર ઊંટનિયાં, જિન પર સામાન લદા હુઆ થા, બૈઠી હૈં.

હુઝૂર સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમ ને ફરમાયા: ખુશી કી બાત સુનાઉં કિ અલ્લાહ તઆલા ને તેરે કર્ઝે કી બે-બાકી કા ઇન્તેઝામ ફરમા દિયા. યે ઊંટનિયાં ભી તેરે હવાલે ઔર ઇન કા સબ સામાન ભી. ફદક કે રઈસ ને યે નઝરાના મુઝે ભેજા હૈ.

મૈં ને અલ્લાહ કા શુક્ર અદા કિયા ઔર ખુશી ખુશી ઇન કો લે કર ગયા ઔર સારા કર્ઝ અદા કર કે વાપસ આયા.

હુઝૂર સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમ ઇતને મસ્જિદ મેં ઇન્તેઝાર ફરમાતે રહે. મૈં ને વાપસ આકર અર્ઝ કિયા કે હુઝૂર! અલ્લાહ કા શુક્ર હૈ. હક તઆલા ને સારે કર્ઝે સે આપ કો સુબુક-દોશ કર દિયા ઔર અબ કોઈ ચીઝ ભી કર્ઝે કી બાકી નહીં રહી.

હુઝૂર સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમ ને દરયાફ્ત ફરમાયા કિ સામાન મેં સે ભી કુછ બાકી હૈ? મૈં ને અર્ઝ કિયા કે જી હાં! કુછ બાકી હૈ. હુઝૂર સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમ ને ફરમાયા કે ઉસે ભી તક્સીમ હી કર દે તાકિ મુજે રાહત હો જાયે. મૈં ઘર મેં ભી ઉસ વક્ત તક નહીં જાને કા; જબ તક યે તક્સીમ ન હો જાયે.”

તમામ દિન ગુઝર જાને કે બાદ ઇશા કી નમાઝ સે ફરાગત પર હુઝૂર સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમ ને દરયાફ્ત ફરમાયા કે વો બચા હુઆ માલ તક્સીમ હો ગયા યા નહીં? મૈં ને અર્ઝ કિયા કે કુછ મૌજૂદ હૈ. ઝરૂરત-મંદ આયે નહીં, તો હુઝૂર સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમ ને મસ્જિદ હી મેં આરામ ફરમાયા.

દૂસરે દિન ઇશા કે બાદ ફિર હુઝૂર સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમ ને ફરમાયા: કહો જી! કુછ હૈ? મૈં ને અર્ઝ કિયા કે અલ્લાહ જલ્લ શાનુહૂ ને આપ કો રાહત અતા ફરમાઈ કે વો સબ નિમટ ગયા. હુઝૂર સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમ ને અલ્લાહ જલ્લ જલાલુહૂ કી હમ્દ-વ-સના ફરમાઈ.

હુઝૂર સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વ-સલ્લમ કો યે ડર હુઆ કિ ખુદાનખ્વાસ્તા મૌત આ જાયે ઔર કુછ હિસ્સા માલ કા આપ કી મિલ્ક મેં રહે.

ઇસ કે બાદ ઘરોં મેં તશરીફ લે ગયે ઔર બીવિયોં સે મિલે. (ફઝાઇલે-અમાલ, હિકાયાતે-સહાબા, સ. ૬૦-૬૨)